Czas trwania kontroli podatkowej

Czas trwania kontroli podatkowej nie został ściśle określony w przepisach podatkowych. Zasada wynikająca z art. 284 Ordynacji podatkowej stanowi, że kontrola podatkowa powinna zostać zakończona bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w terminie wskazanym w upoważnieniu do jej przeprowadzenia. Oznacza to, że czynności kontrolne podejmowane przez organy podatkowe nie mogą być prowadzone opieszale, a każda czynność podejmowana przez kontrolowanego powinna być podejmowana z rozwagą biorąc pod uwagę termin określony w  upoważnieniu. Jednakże termin określony w upoważnieniu nie oznacza, że do tej daty kontrola podatkowa ma być zakończona. Ordynacja podatkowa pozwala organom podatkowym przedłużać ten termin. O każdym przypadku niezakończenia kontroli w terminie określonym w upoważnieniu organ podatkowy jest obowiązany zawiadomić kontrolowanego i jednocześnie podać przyczyny przedłużenia terminu zakończeniu kontroli. Ponadto organ winien wskazać nowy termin jej zakończenia. Co istotne kontrolowany nie ma prawnej możliwość kwestionowania zasadności podanych przyczyn przedłużenia terminu, chyba że kontrolujący ich nie poda. W orzecznictwie sądów administracyjnych za dopuszczalne uznaje się również wielokrotne przedłużanie terminu zakończenia kontroli podatkowej. Jednocześnie przyjmuje się, że niedoręczenie zawiadomienia o przedłużeniu terminu do przeprowadzenia czynności kontrolnych przed upływem tego terminu nie powoduje z mocy prawa zakończenia kontroli.

Powyższe zasady odnoszą się do wszystkich kontrolowanych. Jednakże w przypadku prowadzenia kontroli podatkowej u przedsiębiorców należy również mieć na uwadze przepisy regulujące swobodę prowadzenia działalności gospodarczej, które limitują czas trwania wszystkich kontroli w danego przedsiębiorcy w jednym roku kalendarzowym. Maksymalny czas trwania w przypadku mikroprzedsiębiorców wynosi 12 dni roboczych, małych przedsiębiorców 18 dni roboczych, średnich 24 dni robocze, a w przypadku pozostałych 48 dni roboczych. Jednakże w praktyce występują przypadki  polegające na wydłużaniu limitowanego czasu trwania tej kontroli poprzez prowadzenie szeregu czynności kontrolnych poza siedzibą kontrolowanego. A ten czas już nie wlicza się do limitów określonych w przepisach regulujących swobodę działalności gospodarczej.

 

Limity czasu trwania kontroli

                       

 

Ustawodawca przewidział również szereg wyjątków od zasady limitującej maksymalny czas trwania wszystkich kontroli u danego przedsiębiorcy w jednym roku kalendarzowym. Przykładowo ograniczeń czasu kontroli nie stosuje się, gdy kontrola dotyczy zasadności dokonania zwrotu podatku od towarów i usług na podstawie przepisów o zwrocie osobom fizycznym niektórych wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym.

W przypadku, gdy czas trwania kontroli w siedzibie przedsiębiorcy podlega limitowaniu, istnieje obowiązek ewidencjonowania tego czasu w książce kontroli. Książka może być prowadzona w formie papierowej lub elektronicznej. Zawiera ona oznaczenie organu kontroli, oznaczenie upoważnienia do kontroli, zakres przedmiotowy kontroli, datę podjęcia i zakończenia kontroli, zalecenie pokontrolne oraz uzasadnienie braku zawiadomienia przedsiębiorcy o zamiarze wszczęcia kontroli.

 

Struktura organizacyjna i podstawowe zadania Krajowej Administracji Skarbowej

Krajowa Administracja Skarbowa - zgodnie z zapisami ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej - tworzy nową jednolitą strukturę organizacyjną, która została wyposażona w narzędzia mające poprawić stopień przestrzegania przepisów podatkowych i celnych. Krajowa Administracja Skarbowa powstała z działających dotychczas odrębnie trzech służb podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych, tj. administracji podatkowej, służby celnej oraz kontroli skarbowej. W wyniku przeprowadzonej reformy nastąpiło połącznie tych służb w jedną strukturę organizacyjną opartą na zasadzie podległości pionowej.

Najwyższym organem Krajowej Administracji Skarbowej jest minister właściwy do spraw finansów publicznych, który koordynuje i współdziała w kształtowaniu polityki państwa w zakresie zadań nowej struktury. Minister ten określa czteroletnie kierunki działania i rozwoju Krajowej Administracji Skarbowej.

Na czele Krajowej Administracji Skarbowej stoi Szef Krajowej Administracji Skarbowej, który w hierarchii podlega bezpośrednio ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych. Do zadań Szefa KAS należy przede wszystkim:

• nadzór nad działalnością dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, dyrektorów izb administracji skarbowej, naczelników urzędów skarbowych, naczelników urzędów celno-skarbowych, dyrektora Krajowej Szkoły Skarbowości oraz dyrektora Centrum Informatyki, a także nadzór nad działalnością dyrektorów właściwych w sprawach Krajowej Administracji Skarbowej komórek organizacyjnych w urzędzie obsługującym ministra właściwego do spraw finansów publicznych,
• kształtowanie polityki kadrowej i szkoleniowej w jednostkach organizacyjnych KAS,
• rozpoznawanie, wykrywanie i zwalczanie przestępstw skarbowych i wykroczeń skarbowych, zapobieganie tym przestępstwom i wykroczeniom oraz ściganie ich sprawców,
• przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu,
• koordynowanie kontroli celno-skarbowych wykonywanych przez naczelników urzędów celno-skarbowych.

Szefa KAS jest organem wyższego stopnia w stosunku do dyrektorów izb administracji skarbowej.

Szef KAS może wykonywać swoje zadania na całym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej poprzez wyodrębnione komórki organizacyjne urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw finansów publicznych oraz przy pomocy swoich zastępców, dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, dyrektorów izb administracji skarbowej, naczelników urzędów skarbowych, naczelników urzędów celno-skarbowych, dyrektora Krajowej Szkoły Skarbowości oraz dyrektora Centrum Informatyki.

Szefowi KAS podlegają bezpośrednio dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej oraz dyrektorzy izb administracji skarbowej. Do zadań dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej należy zapewnianie dostępu do informacji podatkowej i celnej, prowadzenie spraw dotyczących interpretacji przepisów prawa podatkowego, prowadzenie działalność informacyjnej i edukacyjnej oraz prowadzenie polityki kadrowej i szkoleniowej. Zaś do zadań dyrektorów izb administracji skarbowej należy prowadzenie nadzoru nad działalnością naczelników urzędów skarbowych, naczelników urzędów celno-skarbowych, rozstrzyganie odwołań od decyzji jako organ drugiej instancji, a także prowadzenie działalności analitycznej, prognostycznej i badawczej oraz sporządzanie analizy ryzyka.

Szefowi KAS podlega bezpośrednio również dyrektor Krajowej Szkoły Skarbowości odpowiedzialny za politykę szkoleniową oraz dyrektor Centrum Informatyki Krajowej Administracji Skarbowej odpowiedzialny za dostarczanie usług informatycznych jednostkom organizacyjnym KAS.

Kolejną pozycję w strukturze organizacyjnej Krajowej Administracji Skarbowej zajmują naczelnicy urzędów skarbowych oraz naczelnicy urzędów celno-skarbowych. Naczelnicy urzędów skarbowych oraz naczelnicy urzędów celno-skarbowych podlegają bezpośrednio dyrektorom właściwych izb administracji skarbowej. Do zadań tych pierwszych należy w szczególności ustalanie, określanie i pobór podatków, opłat i niepodatkowych należności budżetowych, pobór należności celnych, wykonywanie zadań wierzyciela należności pieniężnych oraz prowadzenie ewidencji podatników i płatników. Zaś do zadań naczelników urzędów celno-skarbowych należy w szczególności wykonywanie kontroli celno-skarbowych, rozstrzyganie w drugiej instancji odwołań od swoich decyzji wydanych w ramach kontroli celno-skarbowej oraz prowadzenie wymiaru należności celnych i podatkowych związanych z przywozem i wywozem towarów.

Poniżej przedstawiono schemat przedstawiający strukturę organizacyjną Krajowej Administracji Skarbowej .

Rys. 1 Opracowanie własne na podstawie ustawy o KAS.

Na marginesie należy dodać, że oprócz organów wchodzących w skład struktury Krajowej Administracji Skarbowej funkcjonują inne organy pełniące funkcję organów podatkowych. Są nimi wójt, burmistrz, prezydent miast, starosta oraz marszałek województwa, a także samorządowe kolegia odwoławcze. Do ich zadań należy wymiar i pobór podatków i opłat lokalnych oraz prowadzenie kontroli podatkowych w tym zakresie, a także kontrola prawidłowości wydawanych decyzji (samorządowe kolegia odwoławcze).

Rys. 2 Opracowanie własne na podstawie ustawy Ordynacja podatkowa.

W ramach przeprowadzonej reformy administracji podatkowej i celnej dokonano również zmian w strukturze terytorialnej. I tak:

• dokonano przekształcenia 16 izb skarbowych w 16 izb administracji skarbowej,
• pozostało - jak dotychczas - 400 urzędów skarbowych,
• 16 izb celnych, 45 urzędów celnych i 143 oddziały celne oraz 16 urzędów kontroli skarbowej wraz z 8 ośrodkami zamiejscowymi przekształcono odpowiednio w 16 urzędów celno-skarbowych wraz z 45 delegaturami i 143 oddziałami celnymi.

Poniżej zamieszczono schemat obrazujący przedstawione przekształcenia oraz strukturę terytorialną KAS.

Rys. 3 Przekształcenia organów podatkowych w organy Krajowej Administracji Skarbowej: źródło www.mf.gov.pl

Rys. 4 Pełna struktura terytorialna organów KAS: źródło www.mf.gov.pl