Czy opłaty za udzielenie przez leasingodawcę informacji o pojeździe organom ścigania podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług?

W dniu 7 grudnia 2016 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy wydał dość niepokojącą dla branży leasingowej interpretację (sygn. 0461-ITPP2.4512.642.2016.1.AW), w której stwierdził, że „opłaty, którymi leasingodawca obciąża klientów w związku z niewywiązywaniem się lub nieterminowym wywiązywaniem ze spłaty ciążących na nich zobowiązań, są uznawane – co do zasady – za płatności o charakterze karnym (sankcyjnym), a zatem nie mogą być traktowane jako wynagrodzenie za dostawę towarów lub świadczenie usług. Zapłata tych należności jest bowiem konsekwencją niezgodnego z zawartą umową zachowania się leasingobiorcy (nieterminowe płatności). Opłaty sankcyjne nie stanowią zatem kwoty należnej z tytułu dostawy towarów (świadczenia usług), ani też nie mają wpływu na cenę dostarczanych towarów bądź świadczonych usług, w związku z czym nie można uznać, że stanowią podstawę opodatkowania podatkiem od towarów i usług. Są one naliczane w sytuacjach, gdy klient nie wywiązuje się z postanowień zawartych w umowie i leasingodawca (świadczący usługę) domaga się pewnego rodzaju rekompensaty, wynikającej z faktu opóźnienia w dokonywaniu przez klienta płatności, której termin już minął. Leasingodawca poprzez swoje działania, np. w postaci wysyłania monitów, wezwań do zapłaty, za które obciąża swoich klientów opłatami sankcyjnymi, chce w ten sposób jedynie doprowadzić do uregulowania przez danego klienta należności za wykonane usługi. Klient z tytułu tych działań windykacyjnych nie nabywa żadnego świadczenia, z którego chociażby potencjalnie mógłby odnosić konkretne korzyści o charakterze majątkowym.

W świetle powyższego, kwoty stanowiące zwrot kosztów z tytułu działań windykacyjnych podejmowanych przez leasingodawcę w stosunku do klienta zalegającego ze spłatą wierzytelności nie stanowią odpłatności za czynności podlegające opodatkowaniu wymienione w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług. Analogicznie do ww. należności windykacyjnych należy traktować opłaty za udzielenie uprawnionym podmiotom informacji o użytkowniku przedmiotu umowy leasingu.”

Zbycie kryptowalut – skutki w PIT po stronie zbywcy

W świetle interpretacji przepisów prawa podatkowego wydawanych przez organy podatkowe przychody z tytułu sprzedaży kryptowalut stanowią przychód ze źródła prawa majątkowe ( art. 10 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych); niektóre organy twierdzą, że są to przychody z innych źródeł (art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych). Zdaniem większości organów podatkowych prawo majątkowe to prawo podmiotowe pozostające w ścisłym związku z ekonomicznym interesem uprawnionego. Jest to uprawnienie podmiotu, które związane jest z jego majątkiem. Zatem obrót kryptowalutami należy zaliczyć do źródła prawa majątkowe. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że pozostałe źródła przychodów mają charakter szczególny względem praw majątkowych. Zatem przychód powinien być kwalifikowany do innych źródeł niejako w ostateczności. Momentem powstania przychodów z tytułu sprzedaży praw majątkowych jest moment zawarcia transakcji, tj. ich sprzedaż, przewalutowanie na inne wartości pieniężne (postawienie do dyspozycji podatnika wartości pieniężnych).

Przychód z tytułu zbycia wirtualnych walut może zostać zaliczony również do źródła przychodów działalność gospodarcza, o ile czynności wykonywane są we własnym imieniu m.in. w sposób zorganizowany i ciągły. Zdaniem niektórych ekspertów nie wyklucza to opodatkowania takiej transakcji zryczałtowanym podatkiem dochodowym w wysokości 3%. (działalność usługowa w zakresie handlu – art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym). Jednakże może wiązać się to z ryzykiem podatkowym.

W przypadku incydentalnych transakcji obrotu walutami wirtualnymi (poza działalnością gospodarczą) podatnik ma prawo do wykazania kosztów uzyskania przychodów z tytułu nabycia waluty, jednakże podatnik musi posiadać dowody potwierdzające zakup kryptowalut. Z takiego dokumentu nabycia powinna wynikać przede wszystkim ich ilość i cena zakupu. Takim dokumentem może być przykładowo wyciąg z historii transakcji (art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Co do zasady dochody z tytułu tej transakcji należy wykazać w zeznaniu rocznym składanym do końca kwietnia roku następującego po roku podatkowym, w którym miała miejsce ta transakcja. Dodać należy, że w trakcie roku podatkowego nie ciąży na podatniku obowiązek wpłacania zaliczek na podatek dochodowy z tytułu zbycia walut wirtualnych.

Śmierć leasingobiorcy w przypadku leasingu operacyjnego – kwestia dalszego wystawiania faktur

Śmierć podatnika stanowi formę zakończenia bytu prawnego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, w tym następuje utrata statusu podatnika podatku od towarów i usług. Zgodnie z przepisami prawa cywilnego zdolność prawna osoby fizycznej ustaje z jej śmiercią, z tą chwilą wygasają jej prawa i obowiązki niemajątkowe, prawa zaś i obowiązki majątkowe przechodzą na jej spadkobierców.

Zgodnie z art. 97 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa spadkobiercy podatnika przejmują przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy. Jeżeli, na podstawie przepisów prawa podatkowego, spadkodawcy przysługiwały prawa o charakterze niemajątkowym, związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, uprawnienia te przechodzą na spadkobierców pod warunkiem dalszego prowadzenia tej działalności na ich rachunek. W myśl art. 98 wyżej wskazanej ustawy do odpowiedzialności spadkobierców za zobowiązania podatkowe spadkodawcy stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego o przyjęciu i odrzuceniu spadku oraz o odpowiedzialności za długi spadkowe.

W ocenie organów podatkowych prawidłowym rozwiązaniem – o ile nie jest świadczona usługa leasingu operacyjnego na rzecz domniemanych spadkobierców – jest wstrzymanie wystawiania faktur w okresie od chwili śmierci podatnika do momentu wstąpienia w prawa i obowiązki przez spadkobierców. Jeżeli w wyniku wstąpienia w prawa i obowiązki spadkobierców nastąpi kontynuacja umowy leasingu - leasingodawca powinien wystawiać faktury na nowych spadkobierców. Faktura winna dokumentować rzeczywiste zdarzenia gospodarcze, a jako wystawca i nabywca na fakturze winni widnieć faktyczni uczestnicy transakcji.

Jeżeli zaś środki będące przedmiotem umowy leasingu operacyjnego będą użytkowane przez domniemanych spadkobierców przez cały czas od chwili śmierci podatnika, czyli świadczona będzie usługa, wówczas osoba użytkująca przedmiot leasingu wchodzi w prawa i obowiązki leasingobiorcy i z jej danymi powinna być wystawiona faktura, bez konieczności późniejszego korygowania danych nabywcy. Natomiast, gdy faktura zostanie wystawiona przez leasingodawcę na zmarłego w okresie między jego śmiercią, a momentem określenia spadkobiercy wstępującego w prawa i obowiązki z tytułu umowy leasingu, wówczas podatnik jest zobowiązany wystawić fakturę korygującą z danymi dotyczącymi faktycznego nabywcy.

 Interpretacja Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 7 września 2011 r., sygn. ILPP1/443-834/11-2/BD

 „Śmierć podatnika jest jedną z form zakończenia bytu prawnego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, jest również zakończeniem występowania podmiotu w obrocie gospodarczym w charakterze podatnika podatku od towarów i usług. Zdolność prawna osoby fizycznej ustaje z jej śmiercią, z tą chwilą wygasają jej prawa i obowiązki niemajątkowe, prawa zaś i obowiązki majątkowe - z pewnymi wyjątkami przechodzą na jej spadkobierców. Biorąc pod uwagę, że podstawą wykonywanych przez Wnioskodawcę usług wraz ze śmiercią leasingobiorcy nie jest już umowa, z której wynikają terminy płatności, obowiązek podatkowy w przypadku wykonywanych przez Spółkę usług powstaje w momencie otrzymania całości lub części zapłaty za świadczoną usługę leasingu. Zatem do czasu, gdy nie zostanie przez spadkobiercę dokonana płatność z tytułu umowy leasingu, co będzie jednoznaczne z przyjęciem spadku i kontynuacją prowadzonej przez zmarłego działalności, brak jest drugiej strony umowy leasingu. Tym samym, nie ma podstaw do wystawiania faktur w okresie od śmierci leasingobiorcy do momentu uzyskania informacji, kto ze spadkobierców wstąpił w prawa i obowiązki spadkodawcy i będzie kontynuował umowę leasingu.

Faktura VAT winna dokumentować rzeczywiste zdarzenia gospodarcze, a jako wystawca i nabywca na fakturze powinni widnieć faktyczni uczestnicy transakcji.

Zatem, w świetle powołanych wyżej regulacji prawnych oraz opisu sprawy, tut. Organ stwierdza, że w okresie od momentu uzyskania przez Wnioskodawcę informacji o śmierci leasingobiorcy do dnia uzyskania informacji od spadkobierców, który z nich wstąpił w prawa zmarłego i który spadkobierca będzie kontynuował umowę leasingu, prawidłowym będzie wstrzymanie wystawiania faktur do czasu otrzymania pełnej informacji, czy spadkobiercy wstępują w spadek oraz czy przejmują prawa i obowiązki z umowy leasingu, a także jakie osoby przejęły prawa z umowy leasingu zawartej przez zmarłego spadkodawcę.

Wobec powyższego, jeżeli środki transportu, samochody oraz maszyny i urządzenia, będące przedmiotem umowy leasingu są użytkowane przez domniemanych spadkobierców lub następców prawnych, czyli świadczona jest usługa, wówczas osoba użytkująca przedmiot leasingu wchodzi w prawa i obowiązki leasingobiorcy i z jej danymi powinna być wystawiona faktura, bez konieczności późniejszego korygowania danych nabywcy.

Ponadto, wskazać należy, że na skutek przejęcia spółki, następca prawny przejmuje wszelkie prawa i obowiązki przejmowanej spółki. Sukcesja ta obejmuje także prawo określone w art. 86 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, tj. prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, które przysługiwało spółce przejętej. W tym przypadku jeżeli wystawiona będzie faktura przez Wnioskodawcę na spółkę przejętą (nieistniejącą) po dacie przejęcia, to wystąpi nieprawda co do informacji wiążącej się z nazwą nabywcy i tylko w tej sytuacji, do takiej faktury znajdzie zastosowanie § 15 ust. 1 rozporządzenia.

Natomiast w sytuacji, gdy faktura zostanie wystawiona na zmarłego w okresie między jego śmiercią, a momentem określenia spadkobiercy wstępującego w prawa i obowiązki z tytułu umowy leasingu zawartej z Wnioskodawcą, wówczas Zainteresowany jest zobowiązany wystawić fakturę korygującą z danymi dotyczącymi faktycznego nabywcy.”

Interpretacja Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu19 października 2012 r., sygn. ILPP1/443-834/11/12-S/MD

„Reasumując, faktury wystawiane z tytułu usług leasingu operacyjnego, w okresie między śmiercią (przekształceniem) korzystającego a momentem określenia osoby lub podmiotu wstępującego w jego prawa i obowiązki z tytułu umowy leasingu zawartej ze Spółką, zawierające dane dotychczasowego korzystającego.”