Struktura organizacyjna i podstawowe zadania Krajowej Administracji Skarbowej

Krajowa Administracja Skarbowa - zgodnie z zapisami ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej - tworzy nową jednolitą strukturę organizacyjną, która została wyposażona w narzędzia mające poprawić stopień przestrzegania przepisów podatkowych i celnych. Krajowa Administracja Skarbowa powstała z działających dotychczas odrębnie trzech służb podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych, tj. administracji podatkowej, służby celnej oraz kontroli skarbowej. W wyniku przeprowadzonej reformy nastąpiło połącznie tych służb w jedną strukturę organizacyjną opartą na zasadzie podległości pionowej.

Najwyższym organem Krajowej Administracji Skarbowej jest minister właściwy do spraw finansów publicznych, który koordynuje i współdziała w kształtowaniu polityki państwa w zakresie zadań nowej struktury. Minister ten określa czteroletnie kierunki działania i rozwoju Krajowej Administracji Skarbowej.

Na czele Krajowej Administracji Skarbowej stoi Szef Krajowej Administracji Skarbowej, który w hierarchii podlega bezpośrednio ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych. Do zadań Szefa KAS należy przede wszystkim:

• nadzór nad działalnością dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, dyrektorów izb administracji skarbowej, naczelników urzędów skarbowych, naczelników urzędów celno-skarbowych, dyrektora Krajowej Szkoły Skarbowości oraz dyrektora Centrum Informatyki, a także nadzór nad działalnością dyrektorów właściwych w sprawach Krajowej Administracji Skarbowej komórek organizacyjnych w urzędzie obsługującym ministra właściwego do spraw finansów publicznych,
• kształtowanie polityki kadrowej i szkoleniowej w jednostkach organizacyjnych KAS,
• rozpoznawanie, wykrywanie i zwalczanie przestępstw skarbowych i wykroczeń skarbowych, zapobieganie tym przestępstwom i wykroczeniom oraz ściganie ich sprawców,
• przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu,
• koordynowanie kontroli celno-skarbowych wykonywanych przez naczelników urzędów celno-skarbowych.

Szefa KAS jest organem wyższego stopnia w stosunku do dyrektorów izb administracji skarbowej.

Szef KAS może wykonywać swoje zadania na całym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej poprzez wyodrębnione komórki organizacyjne urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw finansów publicznych oraz przy pomocy swoich zastępców, dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, dyrektorów izb administracji skarbowej, naczelników urzędów skarbowych, naczelników urzędów celno-skarbowych, dyrektora Krajowej Szkoły Skarbowości oraz dyrektora Centrum Informatyki.

Szefowi KAS podlegają bezpośrednio dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej oraz dyrektorzy izb administracji skarbowej. Do zadań dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej należy zapewnianie dostępu do informacji podatkowej i celnej, prowadzenie spraw dotyczących interpretacji przepisów prawa podatkowego, prowadzenie działalność informacyjnej i edukacyjnej oraz prowadzenie polityki kadrowej i szkoleniowej. Zaś do zadań dyrektorów izb administracji skarbowej należy prowadzenie nadzoru nad działalnością naczelników urzędów skarbowych, naczelników urzędów celno-skarbowych, rozstrzyganie odwołań od decyzji jako organ drugiej instancji, a także prowadzenie działalności analitycznej, prognostycznej i badawczej oraz sporządzanie analizy ryzyka.

Szefowi KAS podlega bezpośrednio również dyrektor Krajowej Szkoły Skarbowości odpowiedzialny za politykę szkoleniową oraz dyrektor Centrum Informatyki Krajowej Administracji Skarbowej odpowiedzialny za dostarczanie usług informatycznych jednostkom organizacyjnym KAS.

Kolejną pozycję w strukturze organizacyjnej Krajowej Administracji Skarbowej zajmują naczelnicy urzędów skarbowych oraz naczelnicy urzędów celno-skarbowych. Naczelnicy urzędów skarbowych oraz naczelnicy urzędów celno-skarbowych podlegają bezpośrednio dyrektorom właściwych izb administracji skarbowej. Do zadań tych pierwszych należy w szczególności ustalanie, określanie i pobór podatków, opłat i niepodatkowych należności budżetowych, pobór należności celnych, wykonywanie zadań wierzyciela należności pieniężnych oraz prowadzenie ewidencji podatników i płatników. Zaś do zadań naczelników urzędów celno-skarbowych należy w szczególności wykonywanie kontroli celno-skarbowych, rozstrzyganie w drugiej instancji odwołań od swoich decyzji wydanych w ramach kontroli celno-skarbowej oraz prowadzenie wymiaru należności celnych i podatkowych związanych z przywozem i wywozem towarów.

Poniżej przedstawiono schemat przedstawiający strukturę organizacyjną Krajowej Administracji Skarbowej .

Rys. 1 Opracowanie własne na podstawie ustawy o KAS.

Na marginesie należy dodać, że oprócz organów wchodzących w skład struktury Krajowej Administracji Skarbowej funkcjonują inne organy pełniące funkcję organów podatkowych. Są nimi wójt, burmistrz, prezydent miast, starosta oraz marszałek województwa, a także samorządowe kolegia odwoławcze. Do ich zadań należy wymiar i pobór podatków i opłat lokalnych oraz prowadzenie kontroli podatkowych w tym zakresie, a także kontrola prawidłowości wydawanych decyzji (samorządowe kolegia odwoławcze).

Rys. 2 Opracowanie własne na podstawie ustawy Ordynacja podatkowa.

W ramach przeprowadzonej reformy administracji podatkowej i celnej dokonano również zmian w strukturze terytorialnej. I tak:

• dokonano przekształcenia 16 izb skarbowych w 16 izb administracji skarbowej,
• pozostało - jak dotychczas - 400 urzędów skarbowych,
• 16 izb celnych, 45 urzędów celnych i 143 oddziały celne oraz 16 urzędów kontroli skarbowej wraz z 8 ośrodkami zamiejscowymi przekształcono odpowiednio w 16 urzędów celno-skarbowych wraz z 45 delegaturami i 143 oddziałami celnymi.

Poniżej zamieszczono schemat obrazujący przedstawione przekształcenia oraz strukturę terytorialną KAS.

Rys. 3 Przekształcenia organów podatkowych w organy Krajowej Administracji Skarbowej: źródło www.mf.gov.pl

Rys. 4 Pełna struktura terytorialna organów KAS: źródło www.mf.gov.pl

Podstawowe różnice między kontrolą podatkową a kontrolą celno-skarbową

Różnice między kontrolą podatkową a kontrolą celno-skarbową
Zagadnienie	Kontrola podatkowa	Kontrola celno-skarbowa
Cel kontroli	Sprawdzenie czy kontrolowani wywiązują się z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego	Kontrola przestrzegania przepisów prawa podatkowego, celnego, dewizowego oraz przepisów w zakresie urządzanie gier hazardowych i gier na automatach
Organy właściwe do przeprowadzenia kontroli	Naczelnik urzędu skarbowego oraz inne organy pierwszej instancji	Naczelnik urzędu celno-skarbowego oraz Szef Krajowej Administracji Skarbowej
Właściwość miejscowa	Zachowana według siedziby lub miejsca zamieszkania kontrolowanego	Brak właściwości miejscowej – kontrola może być prowadzona na terytorium całego kraju
Podstawa prawna	Ordynacja podatkowa oraz przepisy regulujące swobodę prowadzenia działalności gospodarczej	ustawa o Krajowej Administracji Skarbowej
Zawiadomienie o zamiarze wszczęcia kontroli	Zasadą jest konieczność zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli poza wyjątkami ściśle określnymi w przepisach prawa	Brak obowiązku zawiadamiania o zamiarze wszczęcia kontroli celno-skarbowej
Czas trwania kontroli	Kontrola powinna być zakończona bez zbędnej zwłoki jednak nie później niż w terminie wskazanym w upoważnieniu. Dla przedsiębiorców czas trwania kontroli limitowany jest przepisami regulującymi swobodę działalności gospodarczej	Kontrola powinna być zakończona bez zbędnej zwłoki jednak nie później niż w terminie 3 miesięcy od dnia jej wszczęcia. Czas trwania kontroli nie wlicza się do limitów określonych w przepisach regulujących swobodę działalności gospodarczej
Książka kontroli	Obowiązek dokonania wpisu w książce kontroli	Brak obowiązku dokonania wpisu w książce kontroli
Miejsce prowadzenia czynności kontrolnych	Siedziba kontrolowanego i inne miejsca zawiązane z prowadzoną działalności lub siedziba organu podatkowego za zgodą kontrolowanego.	Urząd celno-skarbowy, siedziba kontrolowanego, miejsce prowadzenia lub przechowywania ksiąg podatkowych oraz każde inne miejsce związane z prowadzoną przez kontrolowanego działalnością, w tym w lokal mieszkalny lub w miejsce, w którym mogą się znajdować urządzenia, towary lub dokumenty dotyczące tych urządzeń, towarów lub czynności podlegających kontroli.
Uprawnienia kontrolujących	Uprawnienie określone w Ordynacji podatkowej m.in. żądanie dokumentów	Uprawnienia określone w ustawie o KAS – szeroki zakres uprawnień wynikający z charakteru kontroli m.in. możliwość rewizji towarów czy też przeszukania lokali mieszkalnych.
Forma udokumentowania kontroli	Protokół z kontroli wraz z protokołami z poszczególnych czynności podejmowanych w trakcie kontroli	Wynik kontroli lub w szczególnych przypadkach protokół z kontroli w zależności od zakresu przedmiotowego kontroli
Możliwość złożenia zastrzeżeń po kontroli	Kontrolowany ma możliwość złożenia zastrzeżeń lub wyjaśnień w terminie 14 dni od dnia otrzymania protokołu	W przypadku wyniku kontroli kontrolowany nie ma możliwości złożenia zastrzeżeń lub wyjaśnień. W przypadku protokołu ma taką możliwość
Możliwość złożenia korekty deklaracji	Kontrolowany ma możliwość złożenia korekty deklaracji po raz pierwszy w czasie pomiędzy doręczeniem zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli a doręczeniem upoważnienia do przeprowadzenia kontroli oraz po raz drugi po zakończeniu kontroli podatkowej a przed wszczęciem postępowania podatkowego	Kontrolowany ma możliwość złożenia korekty deklaracji po raz pierwszy w terminie 14 dni od dnia doręczenia upoważnienia do przeprowadzenia kontroli oraz po raz drugi w terminie 14 dni od dnia doręczenia wyniku kontroli
Organ odwoławczy od decyzji wydanej w ramach postępowania podatkowego wszczętego po kontroli	Organ podatkowy wyższego stopnia  - właściwy dyrektor izby administracji skarbowej	Naczelnik urzędu celno-skarbowego prowadzący wcześniej kontrolę, a więc ten sam organ, który wydał decyzję
Założenie ustawodawcy	Procedura miękka	Procedura twarda